Rethoricum

Przemiany

Scjentyzm, od łacińskiego scientia, czyli „wiedza”, „teoria”, „nauka”; choć nauką w żadnym razie nie jest, raczej – poglądem, dotyczącym roli nauki w świecie, czy może służącym poznaniu tego świata. Rozwijał się przy okazji i za przyczyną sukcesów nauk empirycznych, a termin „scjentyzm” wprowadzony został przez Charlesa Renouviera, twórcy francuskiego Le Personnalisme – „doktryny, polegającej na [...]

Hobbes i Locke

Tomasz Hobbes i John Locke byli angielskimi, XVII – wiecznymi myślicielami, którzy wnieśli wkład do poglądu nazywanego kontaktualizmem, będącego wyrazem krytyki średniowiecznych form ustrojowych, wpisującego się w nurt nowych prądów w filozofii, myśli polityczno – prawnej, teoriach społecznych tamtego okresu. Stworzyli oni własną koncepcję podstaw organizacji społeczeństwa, także podstaw władzy politycznej, rozumianych jako porozumienie osób [...]

Zmierzch Zachodu. Szkic lub przyczynek do rozważań

Esej jest to wypowiedź prezentująca punkt widzenia autora, ujęty i wyrażony w sposób dowolny, ale nie chaotyczny i bezcelowy. Dowolność pozwala określić nie tylko temat, z zakresu, rzecz jasna, wykładów – „Społeczeństwo innowacyjne”, ale także uściślić formę i wybrać metody; choć te, są w pewien sposób zdeterminowane przez naukowy charakter pracy. Istotne jest tu takie [...]

Wolność von Hayka

August Friedrich August von Hayek (1899-1992) uznawany jest za klasyka neoliberalizmu, jednego z najwybitniejszych przedstawicieli austriackiej szkoły ekonomicznej. W roku 1974, wraz z Gunnarem Myrdalem, został uhonorowany Nagrodą Nobla za pionierskie prace nad teorią fluktuacji monetarnych i ekonomicznych, oraz wnikliwą analizę współzależności zjawisk ekonomicznych, społecznych i instytucjonalnych. Stopień doktorski uzyskał z nauk prawnych w 1921 [...]

Wieża Babel Oakeshotta

Michael Oakeshott (1901 – 1990) był angielskim filozofem polityki, profesorem politologii w London School of Economics od 1951 r. do 1968 r., kiedy przeszedł na emeryturę. Jego prace – zbiór esejów „Rationalism In Politics and Other Essays” (1962) i „On Human Conduct”(1975) – wniosły duży wkład do dorobku konserwatywnego tradycjonalizmu. Rozwinął także zagadnienia związane z [...]

Konserwatyzm i liberalizm

Konserwatyzm – z łac. conservare (zachowywać, ocalić, nietkniętym zostawić) jest doktryną polityczną opierającą się na przesłankach, że istniejący porządek polityczno społeczny jest właściwy, a zatem nie należy go zmieniać. Po raz pierwszy terminu tego użył angielski filozof Edmunda Burke, który określał konserwatyzm jako „skłonność do zachowania przy równoczesnej możliwości ulepszenia”. Liberalizm – z łac. liberalis [...]

Wschód, Zachód i globalne państwo

Wschód Konfucjanizm jest jedną z religii, mających zgodnie z chińskim systemem filozoficzno – religijnym, swój udział w życiu człowieka. Chińskie powiedzenie „trzy religie jedna religia” wskazuje na istnienie synkretycznej całości, w skład której wchodzą konfucjanizm, taoizm i buddyzm. Odrodzenie neokonfucjańskie nastąpiło w wiekach XI i XII i było wynikiem odnowy konfucjanizmu pod wpływem taoistycznych i [...]

Konfucjanizm i liberalizm

Konfucjanizm i liberalizm w żaden sposób nie dadzą się pogodzić, zwłaszcza jeśli uwypukli się hierarchiczność Wschodu, będącą konstytutywną cechą konfucjanizmu i egalitaryzm liberalizmu i to w formułowaniu zasad mających legnąć u podstaw społeczeństwa globalnego. Taki mezalians, po bliższym przyjrzeniu, wydaje się jednak czymś możliwym, szczególne jeśli położyć nacisk na podobieństwa. Co więcej, w obu ideologiach [...]

Polska w planach Lenina. W 90. rocznicę Cudu nad Wisłą

Józef Piłsudski i jego zwolennicy w Sejmie, w obliczu sukcesów polskiej armii na wschodzie w 1919 r. skłonni byli do rozważenia koncepcji federacyjnej z udziałem Białorusi i Ukrainy. Nadarzała się wyjątkowa sposobność umocnienia strategicznej pozycji Polski w warunkach niezwykłego osłabienia Rosji. Istotne było nie tylko zatrzymanie sowieckiego pochodu na zachód, lecz także osłabienie rosyjskiego parcia [...]

Ameryka Łacińska – rys historyczno-polityczny

Na południe od Rio Grande powstała ziemia naznaczona piętnem konkwisty i niewolnictwa. Konflikt, którego korzenie sięgają 1492 r., stanowiący główną oś wspólnej historii państw Ameryki Łacińskiej, kształtował los jej mieszkańców, przyczyniał się do powstawania kontrastów i paradoksów, obecnych do dziś w ich życiu. Hiszpańscy i portugalscy koloniści narzucili swój język, religie i instytucje społeczne, rdzennej [...]